२०७८, ६ बैशाख सोमबार
Nepal 1:37:26 pm
Trending
#काेराेना अविश्वासको प्रस्ताव एमसीसी कर्णाली प्रदेश काेराेना केपी शर्मा ओली कोरोना कोरोना खोप कोरोना भाइरस कोरोना संक्रमण कोरोना संक्रमित जनता समाजवादी पार्टी नवीन्द्रराज जोशी नेकपा एमाले नेकपा माओवादी केन्द्र नेत्रविक्रम चन्द विप्लव नेपाल पत्रकार महासंघ नेपाली कांग्रेस पुष्पकमल दाहाल प्रचण्ड प्रकाशमान सिंह प्रचण्ड प्रचण्ड-नेपाल प्रतिनिधिसभा प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली बाबुराम भट्टराई भारत भीम रावल महन्थ ठाकुर महेन्द्रबहादुर शाही माओवादी केन्द्र माधवकुमार नेपाल माधव कुमार नेपाल मेलम्ची मेलम्चीको पानी मौसम मौसम पूर्वानुमान महाशाखा वायु प्रदूषण शेरबहादुर देउवा संसद पुनर्स्थापना संसद विघटन संसदीय दल सर्वदलीय बैठक सर्वाेच्च अदालत सर्वोच्च अदालत सूर्य थापा
मोवाइल, कम्यूटर धेरै चलाउँदा आँखामा हुने समस्या र बच्ने उपाय
डा बिनिता शर्मा
२०७७ फाल्गुन २७ बिहीबार
  •  
  •  
  •  
  •  

362

काठमाडौं : आजभोलि कम्प्युटर, ल्यापटप, मोवाइलजस्ता विद्युतीय उपकरणहरू अत्यावश्यक वस्तुभित्र पर्छन् ।

लकडाउनको समयमा वर्क फ्रम होम र विद्यार्थीहरुको पनि जुमबाट पढाई हुने भएकोले यसको प्रयोग पहिलाको तुलनामा पछिल्लो समय झन बढ्यो ।

अहिले लकडाउन हटिसकेको छ । स्कुल, कार्यालयहरु नियमित भएका छन् । तर पनि यसको प्रयोग घटेको भने छैन । १० देखि ५ बजेसम्म कम्प्युटरमा काम गर्नु पर्ने समय उस्तै छ ।

प्रविधिले हाम्रो दैनिकी जति सहज बन्दै गइरहेको छ, मानवस्वास्थ्यमा पर्ने असर पनि उत्तिकै छ ।

लकडाउन खुले लगत्तै आँखाको सुख्खापन, आँखा दुख्ने, थाक्ने र आँखामा स्ट्रेस हुने जस्ता थुप्रै आँखासम्बन्धी समस्या लिएर अस्पतालमा आउनेको संख्या पनि बढ्दै गएको देखिन्छ ।

उनीहरुमध्ये अधिकांश स्कुल कलेज पढ्ने विद्यार्थी, मोबाइल, कम्प्युटरमा काम गर्नुपर्ने व्यक्ति छन्। यसबाट पनि कम्प्युटर र मोबाइलको प्रयोगले आँखामा कति असर गर्छ भन्ने कुराको प्रमाणित हुन्छ।

यस्तो समस्या लकडाउनभन्दा पहिला नआउने होइनन् । त्यो बेला उमेर ढल्कदै गएका मानिस, धेरै कम्प्युटरमा काम गर्नुपर्ने मानिस, मधुमेह र थाइरोइडको समस्या भएका मानिसहरु बढी आउने गर्थे।

उहाँहरुसँग सोधखोज गर्दा लकडाउनमा कम्प्यूटर, ल्यापटप, मोवाइलजस्ता विद्युतीय उपकरणहरू धेरै चलाउँदा आँखामा यस्ता समस्या देखिएको खुलेको हो ।

कम्प्युटर, ल्यापटप, मोवाइल, जस्ता विद्युतीय उपकरणहरू प्रयोगले पछिल्लो समय आँखा सुख्खा हुने र कम्प्युटर सिण्ड्रोम जस्ता समस्या देखिने गरेका छन् ।

आँखा सुख्खा हुने समस्या के हो ?

मानिसले एक मिनेटमा १२ देखि १७ पटक आँखा झिम्काउनु पर्ने हुन्छ ।

तर विद्युतीय उपकरणहरू प्रयोग गर्दा हामीले ४ पटक पनि आँखा झिकाउदैनौँ । यस्ता उपकरणबाट निस्कने लाइटले आँखामा असर गर्छ ।

आँशु आँखा भित्र नै बन्छ । यदि आँखा झिम्कायौँ भने आँसु चारै तिर फैलने गर्दछ ।

आँखा नझिम्काई एकोहोरो धेरै बेर हेरिराख्दा आँखाको सतहमा भएको आँसु उड्नुका साथै

आँखाको नानीमा घाउ बनेर आँखा दृष्टि गुम्ने डर हुन्छ ।

आँखा सुख्खा हुनुका कारण ?

यस्तो समस्या प्राय : एसी भएको ठाउँमा बसेर कम्प्युटर चलाउनुपर्ने मानिस, वृद्धवृद्धा, मधुमेह, थाइराइडको समस्या भएकालाई बढी मात्रामा देखिने गर्छ ।

तर पछिल्लो सयम विद्युतीय माध्यम प्रयोग बढ्ने भएकाले कुनै समस्या नभएका मानिसलाई पनि यस्तो समस्या देखिएको पाइन्छ ।

लक्षणहरु्

आँखा पोल्नु
आँखाबाट आँशु झर्ने
आँखा चिलाउनु
आँखा थाक्ने
बिहान उठ्दा आँखा खोल्नै गाह्रो हुने

उपचार

हाम्रो समाजमा सामान्य समस्या ठानेर आफै औषधि किनेर लगाउने चलन छ ।

त्यसैले अस्पतालमा पुग्दा प्राय मानसले एन्टिवायोटिकको औषधि प्रयोग गरेर आउनु भएको हुन्छ । जसले फाइदा भन्दा बेफाइदा बढी गर्छ ।

यस्तो समस्या लिएर आउँनेहरुलाई जाँच गरेर औषधि (आटिफिसियल आशु) दिने गर्छाैँ ।

बच्ने उपाय

कप्युटरमा काम गर्नुपर्ने मानिसलाई काम छोड्नुस् र विद्यार्थीलाई नपढ्नुस् भन्न मिल्दैन ।

धेरै बेर कप्युटर मोबाइलमा काम गर्नुपर्ने मानिसलाई बे्रक लिन सिकाएका छौँ।

अन्तर्राष्ट्रिय रुपमा नै मान्यता प्रात २०-२० नियम छ । सोही नियम अनुसार २० मिनेट स्क्रीन हेरियो भने २० सेकेण्डको बे्रक लिनुपर्छ ।

२० मिनेटका ब्रेकमा आँखाले स्कीनलाई छोडेएर २० फिट पर हेर्ने र आँखा झिम झिम गर्ने । त्यसपछि पुन काममा फर्कन सकिन्छ ।

यो नियम अनुसार यदि स्क्रीनमा २ घण्टाभन्दा बढी समय हेरियो भने ५ मिनेट उठेर नै ब्रेक लिनुपर्छ । आँखा सुख्खा हुने समस्याबाट बच्न यो नियमलाई मन्त्र नै मानेर फलो गर्न पर्छ।

कम्प्युटर सिण्ड्रोम

धेरै कप्युटरमा काम गर्ने मानिसलाई देखिने अर्को समस्या भनेको कम्प्युटर सिण्ड्रोम हो । यो समस्याले आँखालाई मात्र नभएर शरीरलाई असर गर्ने गर्छ ।

यस्तो समस्या भएका मानिस टाउँको दुख्ने, आँखा, गर्दन, घाटी र शरीर दुख्ने थकाइ लागेको समस्या लिएर अस्पतालमा आउने गर्छन् ।

बच्ने उपाय

हामी यसबाट पूर्ण रुपमा मुक्त हुन सक्दैनौं । किनकि प्रविधिबाट कोहीपनि टाढा रहनसक्दैनन् ।

तर पनि विद्युतीय उपकरणबाट हुने जोखिमलाई भने न्यून गर्न सकिन्छ । त्यसका लागि दुई तीनवटा कुरालाई ध्यान दिनुपर्छ ।

कम्प्युटर, मोबाइल प्रयोग गर्दा कस्तो कुर्सी प्रयोग गर्नुहुन्छ र आँखा र कम्प्यूटरबीचको दूरी कति छ भन्ने कुरामा पनि ध्यान दिनुपर्ने हुन्छ ।

बेलाबेलामा ब्रेक लिने, चस्मा लगाउने, आफूले प्रयोग गर्ने उपकरणको ब्राइटनेस कम गर्ने मोडहरु अन गर्ने ।

आँखा र कम्प्युटरको बीचमा एक हातको दूरी हुनुपर्छ । कम्युटरको स्क्रीन आँखाको लेबल भन्दा तल हुनुपर्छ।

आँखाले तल झुकाएर हेर्ने ठाउँमा कम्प्युटर मोबाइल राख्नुपर्छ । बस्ने कुर्सी पनि पछाडिको भागलाई सपोर्ट छ, छैन त्यो कुरामा ध्यान दिनुपर्छ ।

कम्प्यूटर मोबाइल चलाउँदा धेरै निहुरिएर बस्नुहुँदैन । साना-साना कुरालाई ध्यान दिएर त्यसलाई दैनिक लागू गयौँ भनेर कम्प्युटर भिजन सिण्ड्रोमबाट बच्न सकिन्छ ।

यसबाट बच्न स्कीनको ब्राईटनेस पनि ध्यान दिनुपर्छ । बाहिरी वातावरणको उज्यालो र कम्प्युटरबाट निस्कने उज्यालो तीन गुण बढी वा तीन गुण कम हुनु हुँदैन ।

आजभोलि मोबाइलहरुमा ब्राईट कन्ट्रोल गर्न मिल्छ । त्यसलाई मिलाउने बानी बसाल्नुपर्छ । ब्राइटलाइटले आँखालाई स्टे«स गराउँछ ।

आँखाको मेकअप गर्दा बाहिर छालामा मात्र पर्ने गरेर गर्ने । आँखाको कोषमा गाजल लगाउँदा आशु बनाउने ग्रन्थी टालिने गर्दर्छ ।

आँखालाई कप्युटर मोबाइलबाट आउने लाइटबाट बचाउन एउट सिसा पाइन्छ । त्यसको प्रयोग गर्ने । त्यसले ९० प्रतिशतसम्म त्यस्तो किरणहरु आउन बन्द गरिदिन्छ ।

स्मार्ट फोनमा पोटेक्सन मोड हुन्छ । त्यो एक्टीभेट गर्नुपर्छ।

ल्यापटमा रे प्रोटेक्ट गर्ने खालको सिसा पाइन्छ । त्यसले कम्प्युटरबाट आउने ब्राइटनेसलाई केही हदसम्म कम गर्न सकिन्छ ।

यसबाट बच्नको निम्ति काम बाहेक अन्य खाजा खाने बेलामा मोबाइल नहेर्ने हो भने केही हदसम्म हामीले कम्प्युटर सिण्ड्रोमबाट आँखालाई बचाउन सकिन्छ ।

सुत्नुभन्दा आधा घण्टा अगाडी मोबाइल कम्प्युटर चलाउनु हुँदैन । त्यसबाट निस्कने रेहरुले तपाईको निन्द्रालाई बिगार्ने काम गर्दछ।

धुम्रपान नगर्ने, धुम्रपान गर्नाले आँखामा सुख्खापन ल्याउने गर्दछ ।

ओमेगा फ्याक्ट्री एसिड भएको खाना जस्तै माछा र आलासको नियमित प्रयोगले केही हदसम्म सुख्खापन हुन कम गर्छ ।

दुई घण्टाभन्दा बढी मोबाइल कम्प्युटर चलाउनुहुन्छ भने आफ्नो आँखाको आशुको मात्रा, आँखाको नानीको अवस्था कस्तो छ ? नियमित रुपमा ६ महिनाको अन्तरालमा आँखाको जाँच गराउने ।

डा बिनिता शर्मा, मेडिकल डाइरेक्टर, कीर्तिपुर आँखा अस्पताल तथा अध्ययन केन्द्र

भर्खरै